Trong lập trình, câu lệnh rẽ nhánh giúp chúng ta quyết định thực hiện những hành động khác nhau dựa trên điều kiện nào đó. Trong Python, chúng ta sử dụng các từ khóa if, elif, và else để thực hiện điều này. Hãy cùng ôn lại chúng nhé!!

1. Câu Lệnh if
   Câu lệnh if kiểm tra xem một điều kiện có đúng hay không. Nếu đúng, nó sẽ thực hiện đoạn mã bên trong.

Cú pháp:
Python
Copy
if điều_kiện:
# Thực hiện đoạn mã này nếu điều kiện đúng
Ví dụ:
Python
Copy
tuoi = 10
if tuoi > 8:
print("Bạn lớn hơn 8 tuổi!")

1. Câu Lệnh else
   Câu lệnh else đi kèm với if để thực hiện đoạn mã khi điều kiện trong if sai.

Cú pháp:
Python
Copy
if điều_kiện:
# Thực hiện đoạn mã này nếu điều kiện đúng
else:
# Thực hiện đoạn mã này nếu điều kiện sai
Ví dụ:
Python
Copy
tuoi = 6
if tuoi > 8:
print("Bạn lớn hơn 8 tuổi!")
else:
print("Bạn không lớn hơn 8 tuổi!")

1. Câu Lệnh elif
   Câu lệnh elif (viết tắt của "else if") cho phép kiểm tra nhiều điều kiện. Nếu điều kiện if đầu tiên sai, nó sẽ kiểm tra các điều kiện elif tiếp theo.

Cú pháp:
Python
Copy
if điều_kiện_1:
# Thực hiện đoạn mã này nếu điều kiện 1 đúng
elif điều_kiện_2:
# Thực hiện đoạn mã này nếu điều kiện 1 sai và điều kiện 2 đúng
else:
# Thực hiện đoạn mã này nếu tất cả các điều kiện trên đều sai
Ví dụ:
Python
Copy
tuoi = 8
if tuoi > 10:
print("Bạn lớn hơn 10 tuổi!")
elif tuoi == 8:
print("Bạn 8 tuổi!")
else:
print("Bạn nhỏ hơn 10 tuổi và không phải 8 tuổi!")

1. Sử Dụng Kết Hợp Các Câu Lệnh
   Chúng ta có thể kết hợp nhiều câu lệnh if, elif, và else để tạo ra các đoạn mã phức tạp hơn.

Ví dụ:
Python
Copy
tuoi = 12
if tuoi < 10:
print("Bạn nhỏ hơn 10 tuổi!")
elif tuoi == 10:
print("Bạn 10 tuổi!")
elif tuoi == 12:
print("Bạn 12 tuổi!")
else:
print("Bạn lớn hơn 10 tuổi!")
Tóm Tắt
if: Kiểm tra một điều kiện, thực hiện đoạn mã nếu điều kiện đúng.
else: Thực hiện đoạn mã nếu điều kiện trong if sai.
elif: Kiểm tra điều kiện khác nếu điều kiện trước đó sai.
Hướng dẫn giải bài tập
Lưu ý cho phần bài tập:
Dành thời gian suy nghĩ:
Dành ít nhất 10 phút để tự tìm cách làm cho mỗi bài trước khi đọc hướng dẫn.

Phương pháp khi đọc hướng dẫn:

Bước 1: Đọc phần Tóm tắt đề và suy nghĩ để làm bài trong 10 phút.
Bước 2: Nếu chưa giải được, đọc tiếp phần Hướng làm bài và suy nghĩ thêm 10 phút.
Bước 3: Nếu vẫn chưa giải được, đọc phần Thuật toán và suy nghĩ thêm 10 phút.
Bước 4: Cuối cùng, dành 5-10 phút để đọc phần Code lời giải và hiểu từng dòng code.
Cánh diều - CHIAKEO - Chia kẹo
Tóm tắt đề
Nhập Số kẹo (n): n chiếc kẹo
Nhập Số em bé (m): m em bé
Câu hỏi: Có chia đều được hết n cái kẹo cho m em bé không?
Hướng làm bài:
Ta sử dụng câu lệnh if để kiểm tra xem n cái kẹo khi chia cho m em bé có thì có hết số kẹo không. Nếu có thì in ra "Co", ngược lại in ra "Khong".

Thuật toán:
Nhập số n (số cái kẹo) và m (số em bé).
Sử dụng câu lệnh if để kiểm tra:
Nếu n chia hết cho m (tức là n % m == 0),tức là chia hết số kẹo, thì ta in ra "Co".
Ngược lại, in ra "Khong".
Code lời giải:
Python
Copy

Bước 1: Nhập số n và m

n, m = map(int, input().split())

Bước 2: Kiểm tra và in kết quả

if n % m == 0:
print("Co")
else:
print("Khong")
Ví dụ:

Nếu n = 10 và m = 2, n chia hết cho m nên in ra "Co".
Nếu n = 10 và m = 3, n không chia hết cho m nên in ra "Khong".
Cánh diều - TUOIBAUCU - Tuổi bầu cử (b1-T77)
Tóm tắt đề:
Nhập vào "age" là số tuổi nguyên của một người.

Nếu số tuổi lớn hơn hoặc bằng 18, in ra "Ban da du tuoi bau cu".
Ngược lại, in ra "Ban chua den tuoi bau cu".
Hướng làm bài:
Chúng ta sẽ sử dụng câu lệnh if để kiểm tra xem số tuổi (age) có lớn hơn hoặc bằng 18 hay không.

Nếu age lớn hơn hoặc bằng 18, in ra "Ban da du tuoi bau cu".
Ngược lại, in ra "Ban chua den tuoi bau cu".
Thuật toán:
Nhập số nguyên "age" là số tuổi.
Sử dụng câu lệnh if để kiểm tra:
Nếu age >= 18, in ra "Ban da du tuoi bau cu".
Ngược lại, in ra "Ban chua den tuoi bau cu".
Code lời giải:
Python
Copy

Bước 1: Nhập số tuổi

age = int(input("Nhập số tuổi của bạn: "))

Bước 2: Kiểm tra và in kết quả

if age >= 18:
print("Ban da du tuoi bau cu")
else:
print("Ban chua den tuoi bau cu")
Cánh diều - MAX3 - Tìm số lớn nhất trong 3 số
Tóm tắt đề:
Nhập vào 3 số nguyên a, b, c.

In ra số lớn nhất trong 3 số.
(Sử dụng các lệnh if, elif, else)
Hướng làm bài:
Ý tưởng: Để một số là số lớn nhất trong 3 số thì nó phải lớn hơn 2 số còn lại.

Ta lần lượt kiểm tra xem từng số có lớn hơn 2 số còn lại không. Ví dụ:
Để kiểm tra xem a có phải lớn nhất không, ta sẽ kiểm tra liệu a có lớn hơn b và c không.
Tương tự để kiểm tra xem b có phải lớn nhất không, ta sẽ kiểm tra xem b có lớn hơn a và c không.
Nếu a và b không phải số lớn nhất thì c chính là số lớn nhất.
Thuật toán:
Nhập vào 3 số nguyên a, b, c.
Sử dụng các câu lệnh if, elif, else để so sánh các số:
Nếu a lớn hơn b và c, in ra a là số lớn nhất.
Nếu không, kiểm tra tiếp nếu b lớn hơn a và c, in ra b là số lớn nhất.
Nếu cả a và b đều không lớn nhất, thì c chính là số lớn nhất.
Code lời giải:
Python
Copy

Bước 1: Nhập vào 3 số nguyên a, b, c

a = int(input())
b = int(input())
c = int(input())

Bước 2: Kiểm tra và tìm số lớn nhất

if a >= b and a >= c:
print(a)
elif b >= a and b >= c:
print(b)
else:
print(c)
Đánh giá sức khoẻ - BMI
Tóm tắt đề:
Nhập vào cân nặng w (kg) và chiều cao h (m) của một người, sau đó tính chỉ số BMI (Body Mass Index) theo công thức:

BMI

w
h
2
BMI=
h
2

w
​

Dựa vào chỉ số BMI, đánh giá tình trạng sức khoẻ của người đó theo bảng đánh giá sau:

BMI < 18.5 ⇒ Thiếu cân.
18.5 ≤ BMI ≤ 22.9 ⇒ Bình thường.
BMI > 22.9 ⇒ Thừa cân.
Hướng làm bài:
Ý tưởng: Chúng ta sẽ sử dụng công thức BMI để tính chỉ số khối cơ thể từ cân nặng và chiều cao, sau đó sử dụng các điều kiện để đánh giá tình trạng sức khoẻ.

Nhập cân nặng w và chiều cao h.
Tính BMI theo công thức:
BMI
=
w
h
2
BMI=
h
2

w
​

Sử dụng câu lệnh if để đánh giá BMI:
Nếu BMI < 18.5, in ra "Thieu can".
Nếu BMI nằm trong khoảng từ 18.5 đến 22.9, in ra "Binh thuong".
Nếu BMI > 22.9, in ra "Thua can".
Thuật toán:
Nhập số thực w là cân nặng và h là chiều cao.
Tính chỉ số BMI:
BMI
=
w
h
2
BMI=
h
2

w
​

Sử dụng câu lệnh if để kiểm tra và in kết quả:
Nếu BMI < 18.5, in ra "Thieu can".
Nếu 18.5 ≤ BMI ≤ 22.9, in ra "Binh thuong".
Nếu BMI > 22.9, in ra "Thua can".
Code lời giải:
Python
Copy

Bước 1: Nhập cân nặng và chiều cao

w = float(input())
h = float(input())

Bước 2: Tính chỉ số BMI

bmi = w / (h ** 2)

Bước 3: Kiểm tra và in kết quả

if bmi < 18.5:
print("Thieu can")
elif 18.5 <= bmi <= 22.9:
print("Binh thuong")
else:
print("Thua can")
Bài tập ở nhà: Điểm trung bình môn
Tóm tắt đề:
Cho điểm Toán a, Văn b, Anh c của Khôi. Tính điểm trung bình và đưa ra đánh giá hạnh kiểm dựa trên điểm trung bình.

Hướng làm bài:
Ý tưởng: Tính điểm trung bình của Khôi với các môn Toán và Văn có hệ số 2, sau đó dựa vào điểm trung bình để đánh giá hạnh kiểm.

Nhập các điểm a, b, c.
Tính điểm trung bình dtb theo công thức:
dtb
=
2
⋅
a
+
2
⋅
b
+
c
5
dtb=
5
2⋅a+2⋅b+c
​

Sử dụng câu lệnh if để kiểm tra và in ra hạnh kiểm tương ứng với điểm trung bình.
Thuật toán:
Nhập số a, b, c là điểm Toán, Văn, Anh của Khôi.
Tính điểm trung bình dtb:
Điểm trung bình dtb = (2 * a + 2 * b + c) / 5.
Kiểm tra các điều kiện:
Nếu dtb >= 8, in ra "gioi".
Nếu dtb >= 6.5, in ra "kha banh".
Nếu dtb >= 5.0, in ra "trung binh".
Nếu dtb < 5.0, in ra "yeu".
Code lời giải:
Python
Copy
Đây là bài tập tự luyện ở nhà. Các bạn đọc hướng dẫn rồi tự mình giải bài nhé.
Bài tập ở nhà: Cánh diều - SODUNGGIUA – Số đứng giữa
Tóm tắt đề:
Nhập ba số thực a, b, c và in ra số có giá trị ở giữa, tức là số không là lớn nhất cũng không phải là nhỏ nhất trong ba số.

Hướng làm bài:
Nhập và lưu ba số thực a, b, c.
Sử dụng câu lệnh if để so sánh từng số để tìm ra số ở giữa.
Thuật toán:
Nhập dữ liệu: Nhập ba số thực a, b, c từ người dùng.

So sánh và in ra số ở giữa:

Sử dụng các câu lệnh if, elif để kiểm tra từng trường hợp:

Nếu b nằm giữa a và c (tức là a < b < c hoặc c < b < a), in ra b.
Nếu a nằm giữa b và c (tức là b < a < c hoặc c < a < b), in ra a.
Nếu c nằm giữa a và b (tức là a < c < b hoặc b < c < a), in ra c.
Kết quả: In ra số thực là số ở giữa trong ba số đã nhập.

Code lời giải:
Python
Copy
Đây là bài tập tự luyện ở nhà. Các bạn đọc hướng dẫn rồi tự mình giải bài nhé.